|
(1) όπου d η διάκεντρος των δύο κυλίνδρων και μ ο συντελεστής τριβής
Το πρώτο περίεργο με αυτήν την άσκηση είναι ότι ενώ συνήθως λόγω τριβών μια ταλάντωση δεν είναι αμείωτη, εδώ συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Οι τριβές προκαλούν μια αμείωτη αρμονική ταλάντωση.
Το δεύτερο περίεργο είναι ότι η περίοδος δεν εξαρτάται από τη συχνότητα περιστροφής των κυλίνδρων. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και σταθερή να μην είναι αυτή η συχνότητα, η ταλάντωση θα πρέπει να είναι αρμονική με την ίδια πάντα περίοδο. Περίεργο αφού μια μη περιοδική κίνηση δημιουργεί μια περιοδική.
Λύνοντας αυτή την άσκηση στον πίνακα και τονίζοντας αυτά τα περίεργα, πετάγεται ο Δημήτρης και λέει. Κύριε τα συμπεράσματα αυτά προκύπτουν από τη θεωρία. Συμβαίνει έτσι ακριβώς άραγε και στην πραγματικότητα;. Τελειώνοντας το μάθημα άρχισα να βασανίζω το μυαλό μου πως θα πραγματοποιήσω πρακτικά αυτή τη διάταξη. Να σου έρχεται εκείνη τη στιγμή στο Ε.Κ.Φ.Ε και ο καλός φίλος και Σύμβουλος ΠΕ4, Δημήτρης Τσαούσης. Οι ιδέες άρχισαν να πέφτουν βροχή. Χαλάσαμε κάτι τροχαλίες, βάλαμε να δουλέψουν κάποια μοτέρ, τελικά η διάταξη πραγματοποιήθηκε με τη χρήση δύο παλιών χαλασμένων μηχανών Wimshurst που βρισκόντουσαν κάπου πεταμένες στην αποθήκη. Με λίγη δουλειά η διάταξη ήταν έτοιμη. Και ω του θαύματος βάζοντας πάνω μια βέργα ενός μέτρου, την είδαμε να πηγαινοέρχεται αρμονικά ανεξάρτητα της συχνότητας περιστροφής των κυλίνδρων. Η θεωρία αποδείχθηκε περίτρανα σωστή.
Η έκπληξη όμως ήρθε από κει που δεν το περιμέναμε. Στο πλάτος της ταλάντωσης. Μολονότι απομακρύναμε αρκετά τη βέργα από τη θέση ισορροπίας της και περιμέναμε το πλάτος της ταλάντωσης να καθορίζεται από την αρχική απόσταση της ράβδου από τη θέση ισορροπίας, το πλάτος ήταν εμφανώς μικρότερο. Τελικά τι ήταν αυτό που καθόριζε το πλάτος της ταλάντωσης;. Η άσκηση δεν ανέφερε τίποτε για το πλάτος.
Για
τη λύση αυτού
του
προβλήματος
χρησιμοποίησα
το Interactive Physics
αφού σκέφτηκα
ότι όπως το
πλάτος
περιορίζεται
στην
πειραματική
διάταξη έτσι θα
περιορίζεται
και στη
προσομοίωση.
Εκεί βέβαια έχω
την πολυτέλεια
να παίξω με τις
παραμέτρους
ώστε να
ανακαλύψω
ποιοι
παράγοντες
καθορίζουν το
πλάτος της
ταλάντωσης.
Αυτό και έκανα
και ανακάλυψα
ότι το πλάτος
περιορίζεται
όταν η
συχνότητα
περιστροφής
των κυλίνδρων
πέφτει κάτω από
κάποια τιμή ή
όταν η τριβή
ολίσθησης
γίνεται αρκετά
μεγάλη. Στο
εργαστήριο
αντίθετα,
θεωρήσαμε ότι
αν αυξήσουμε
τον συντελεστή
τριβής ίσως να
αυξηθεί και το
πλάτος της
ταλάντωσης γι
αυτό και
ντύσαμε τη
ράβδο με μια
μονωτική
ταινία. Το
πλάτος της
ταλάντωσης
εξακολουθούσε
να είναι
περιορισμένο.
Έκανα και τις
γραφικές
παραστάσεις
της ταχύτητας
της ράβδου με
το χρόνο, είδα
και τη μεταβολή
των τριβών και
έτσι εύκολα
πλέον κατάλαβα
τι συνέβαινε.
Μια οθόνη από
την
προσομοίωση
της διάταξης με
το Interactive Physics
(2)
όπου ω--> η γωνιακή ταχύτητα των κυλίνδρων
R--> η ακτίνα των κυλίνδρων
d--> η διάκεντρος των κυλίνδρων
μ--> ο συντελεστής τριβής ανάμεσα στους κυλίνδρους και τη ράβδο
Οι
μετρήσεις που
πήραμε ήταν:
ΔΙΑΚΕΝΤΡΟΣ
ΣΕ m |
10
Τ |
Τ2
ΣΕ s2 |
0 |
0 |
0 |
0,32 |
12,8 |
1,6384 |
0,42 |
14,6 |
2,1316 |
0,52 |
17,1 |
2,9241 |
Από την κλίση της ευθείας προκύπτει αυτή είναι ίση περίπου με μ/2 άρα ο συντελεστής τριβής που παρουσιάζει η ράβδος με τις τροχαλίες είναι περίπου μ=0,37